Terugblik 2026

Op donderdag 8 oktober 2026 werd in de Pieterskerk in Leiden de zevenentwintigste Avond van Wetenschap & Maatschappij gevierd. Doel van dit jaarlijkse evenement is om met lezingen, rondetafelgesprekken en de uitreiking van twee wetenschapsprijzen te laten zien wat de impact is van wetenschap en wetenschappelijk onderzoek op het dagelijks leven van iedereen, en te benadrukken dat onafhankelijke wetenschapsbeoefening essentieel is voor een goed functionerende maatschappij.

275 gasten – gevestigde namen en aanstormende talenten uit de werelden van wetenschap, het bedrijfsleven, de cultuur, politiek, media en sport – waren in de Pieterskerk bij elkaar gekomen om de wetenschap te vieren en tijdens een feestelijk diner met elkaar in gesprek te gaan over de actuele stand van zaken binnen de wetenschap.

Minister van EZK, Heleen Herbert, heette de gasten welkom en deed met een kort-maar-krachtige speech de aftrap voor het programma.

De ‘Ere-lezing’, getiteld ‘Wetenschap is overal. De prijs van de blinde vlek’, werd dit jaar gehouden door prof. dr. Annelien Bredenoord, voorzitter van het College van Bestuur van de Erasmus Universiteit Rotterdam.

En dan waren er natuurlijk de prijsuitreikingen van twee belangrijke wetenschapsprijzen. De juryvoorzitters van respectievelijk de Huibregtsenprijs en de Irispenning lazen de juryrapporten voor, waarna de minister van EZK de prijzen overhandigde aan de laureaten.

Tafelwetenschappers

Als ieder jaar was ook op deze avond weer een hoofdrol weggelegd voor 25 koppels van topwetenschappers en hun talentvolle onderzoekers, die tijdens het diner aan de 25 tafels prikkelende stellingen en vragen presenteerden waarover de disgenoten vervolgens met elkaar in gesprek gingen. De koppels wisselden een keer van tafel, zodat alle genodigden twee verschillende stellingen over uiteenlopende onderwerpen voorgelegd kregen om met elkaar over van gedachten te wisselen. Hier kunt u het programmaboekje 2026 nalezen met de namen en stellingen.

Huibregtsenprijs

De Huibregtsenprijs ging dit jaar naar dr. Coen van Galen, universitair hoofddocent Economische, Sociale en Demografische geschiedenis aan de Radboud Universiteit Nijmegen, voor zijn onderzoeksproject ‘Historische Database van Suriname en de Cariben’. Met deze database verruimt de historische wetenschap haar blik op het verleden. Een blik die tot nu toe altijd gekleurd is geweest vanuit een top-down koloniaal perspectief. Lees hier het juryrapport.

Filmpjes genomineerden:

• Prof. dr. Peter Bosman, BRIGHT – een fundamentele doorbraak in brachytherapieplanning
• Dr. Evelyn Brakema, De planeet, onze zorg?
• Dr. Coen van Galen, Historische Database van Suriname en de Cariben
• Prof. dr. Wim Noorduin en prof. dr. Arian van Asten, Van zelfassemblerende materialen naar wereldwijde looddetectie en het oplossen van misdrijven
• Prof. dr. Judy Shamoun-Baranes, Nachtelijke vogeltrek over de Noordzee
• Dr. Ina Vollmer, Mechano-katalyse: plastic afbreken met kracht in plaats van met hitte

Irispenning

De Irispenning – dé Nederlandse prijs voor excellente wetenschapscommunicatie – ging naar het televisie-jeugdprogramma ‘Het Klokhuis’. Het programma is razend populair bij kinderen, jongeren, ouders en kinderlozen. Met de keuze voor dit programma heeft de jury willen benadrukken dat in deze tijd van steeds verdergaande bezuinigingen op de publieke omroep, ‘dingen uitleggen’ – oftewel ‘wetenschapscommunicatie’ essentieel is en behoort tot de kerntaken van de publieke omroep. Lees hier het juryrapport en bekijk hier het filmpje.