Terugblik 2023

De 25^steAvond van wetenschap & maatschappij vond plaats op maandag 9 oktober 2023. Voor het tweede achtereenvolgende jaar werd de Avond gehouden in de Pieterskerk in Leiden. Op uitnodiging van het bestuur van De Avond van W&M verzamelde zich hier een gezelschap van 250 gevestigde namen en aanstormende talenten uit de Kringen van wetenschap, bedrijfsleven, politiek, kunst, cultuur, media en sport, voor een feestelijk dinerprogramma. Demissionair minister Robbert Dijkgraaf (OCW) trad op als gastheer.

Zoals ieder jaar verzamelde zich een gezelschap van 260 gevestigde namen en aanstormende talenten uit de werelden van wetenschap, het bedrijfsleven, de cultuur, politiek, media en sport om de wetenschap te vieren en tijdens een feestelijk diner met elkaar in gesprek te gaan over de actuele stand van zaken binnen de wetenschap.

Schrijver en evolutiebioloog Tijs Goldschmidt, laureaat van de P.C. Hooftprijs 2023 voor beschouwend proza, hield dit jaar de Erelezing. De W&M-rede werd gehouden door Katrien Keune, bijzonder hoogleraar Moleculaire Spectroscopie aan de Universiteit van Amsterdam en hoofd Science van het Rijksmuseum, waar zij leider is van Operatie Nachtwacht. De juryvoorzitter van de Irispenning, prof. dr. Louise Gunning, voorzitter van de Koninklijke Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen, las het juryrapport voor, waarna de vijfde Irispenning werd uitgereikt door de minister. Tot slot van het programma werden de zes voor de Huibregtsenprijs genomineerde projecten gepresenteerd, waarna de juryvoorzitter, prof. dr. Marileen Dogterom, president van de Koninklijke Akademie van Wetenschappen, de winnaar bekendmaakte. De onderzoeksleider van het bekroonde project ontvangt de prijs uit handen van de minister.

Tafelwetenschappers

Als altijd was ook deze avond weer een essentiële rol weggelegd voor 25 koppels van topwetenschappers en hun talentvolle onderzoekers, die tijdens het diner aan de 25 tafels prikkelende stellingen en vragen presenteerden waarover de disgenoten vervolgens met elkaar in gesprek gingen. De koppels wisselden een keer van tafel, zodat alle genodigden twee totaal verschillende stellingen voorgelegd kregen om met elkaar over van gedachten te wisselen. Hier kunt u het programmaboekje 2023 nalezen met de namen en stellingen.

Huibregtsenprijs

Huibregtsenprijs 2023 gaat naar Prof. dr. Andrew Webb en dr. Johnes Obungoloch

De Huibregtsenprijs is dit jaar toegekend aan het onderzoeksproject ‘Een goedkoop, verplaatsbaar en duurzaam MRI-systeem voor hersenscans in ontwikkelingslanden’. Met wetenschappelijke outside-the-box-concepten ontwikkelde het team van Webb een zogenaamde low-field MRI-scanner die makkelijk vervoerd kan worden, simpel te onderhouden en duurzaam is, en dat voor maar 1% van de kosten van een normale MRI. Dit systeem genereert bruikbare hersenscans.

Andrew Webb is als hoogleraar Fysica van MRI verbonden aan het Leids Universitair Medisch Centrum. Johnes Obungoloch is lecturer aan de Mbarara University of Science and Technology in Oeganda en de eerste president van de Afrikaanse afdeling van de internationale MRI-vereniging ISMRM. Lees hier het juryrapport.

Filmpjes genomineerden:

• Prof. dr. Michiel van den Broeke, Het Grote IJs: massabalans van de ijskappen van Groenland en Antarctica
• Prof. dr. Sabine Hunnius, Baby’s in de schijnwerpers: kennis voor een kansrijke start
• Prof. dr. Wim van der Putten en prof. dr. Martijn Bezemer, Plant-bodemsamenspel: herstel van zieke bodems door transplantatie
• Prof. mr. Marleen van Rijswick, Het project Skyscraper: startpunt voor innovatief multidimensionaal onderzoek
• Prof. dr. Erik Sistermans, TRIDENT-studies: implementatie van de Niet-Invasieve Prenatale Test (NIPT) in Nederland
• Prof. dr. Andrew Webb en dr. Johnes Obungoloch, Een goedkoop, verplaatsbaar en duurzaam MRI-systeem voor hersenscans in ontwikkelingslanden

Irispenning

In de Avondshow heeft Arjen Lubach bekendgemaakt dat Ionica Smeets de Irispenning 2023 voor Excellente Wetenschapscommunicatie toegekend krijgt.

‘Als er iemand is die langjarig excelleert op het gebied van wetenschapscommunicatie, altijd met humor, altijd zoekend naar samenwerking, dan is het wel Ionica Smeets’, aldus de jury van de Irispenning. Al bijna 15 jaar schrijft Smeets columns over wiskunde en getallen, ze heeft diverse televisieprogramma’s over wiskunde en wetenschap gepresenteerd en schuift regelmatig aan in talkshows om over wetenschap te communiceren. Sinds haar aantreden als hoogleraar Wetenschapscommunicatie aan de Universiteit Leiden in 2015 pleit ze ervoor dat universiteiten hun wetenschappers niet alleen tijd geven en belonen voor onderwijs en onderzoek, maar ook voor wetenschapscommunicatie. Het is dan ook niet verwonderlijk dat Ionica Smeets door Irispenninglaureaat minister Robbert Dijkgraaf werd gevraagd als kwartiermaker voor een nieuw nationaal centrum voor wetenschapscommunicatie, samen met Alex Verkade. Volgens het juryrapport is zij de ‘favoriete kandidaat die al meteen bovenaan het lijstje stond’ en vanwege haar langjarige excellente inspanningen voor wetenschapscommunicatie krijgt Ionica Smeets de Irispenning 2023.

Op 9 oktober, tijdens de 26ste Avond van wetenschap & maatschappij in de Pieterskerk in Leiden, werd dit filmpje vertoond, waarna juryvoorzitter Louise Gunning-Schepers het juryrapport voorlas en de prijs door demissionair minister van OCW Robbert Dijkgraaf werd uitgereikt.